tkWavefunction_H.py ダウンロード/コピー

tkWavefunction_H.py をダウンロード

tkWavefunction_H.py
tkWavefunction_H.py
  1"""
  2概要:
  3    水素原子の波動関数とエネルギー準位の計算モジュール
  4関連リンク:
  5    tkWavefunction_H_usage
  6"""
  7
  8#https://zenn.dev/shittoku_xxx/articles/061ad99166afcc
  9
 10import re
 11import math
 12import numpy as np
 13from numpy import abs, exp, sqrt, cos, sin, arccos, arctan2, angle, pi
 14from scipy.special import factorial
 15from scipy.special import sph_harm, lpmv, assoc_laguerre
 16from scipy.constants import physical_constants
 17
 18
 19# 定数
 20a0 = physical_constants['Bohr radius'][0] * 1e10  # Bohr半径。オングストローム単位に変換
 21#a_0 = 4 * np.pi * epsilon_0 * h_bar**2 / (m_e * e**2)  # ボーア半径 (m)
 22h = 6.62607015e-34  # プランク定数 (J·s)
 23h_bar = h / (2.0 * pi)  # ディラック定数 (J·s)
 24m_e = 9.10938356e-31  # 電子の質量 (kg)
 25e = 1.602176634e-19  # 電子の電荷 (C)
 26e0 = 8.854187817e-12  # 真空の誘電率 (F/m)
 27pi = np.pi
 28
 29# エネルギー準位を計算する関数
 30def En(n):
 31    """
 32    概要:
 33        主量子数に対する水素原子のエネルギー準位を計算します。
 34    引数:
 35        :param n: 主量子数
 36        :type n: int
 37    戻り値:
 38        :returns: エネルギー準位(eV)
 39        :rtype: float
 40    """
 41    E = - (m_e * e**4) / (8 * e0**2 * h**2) / n**2
 42    return E / e
 43
 44def get_orb_name(n, l, m):
 45    """
 46    概要:
 47        量子数から軌道の名前を取得します。
 48    詳細説明:
 49        例として 1s や 2px などを返します。
 50    引数:
 51        :param n: 主量子数
 52        :type n: int
 53        :param l: 方位量子数
 54        :type l: int または str
 55        :param m: 磁気量子数
 56        :type m: int または str
 57    戻り値:
 58        :returns: 軌道名
 59        :rtype: str
 60    """
 61    print(n,l,m)
 62    names1 = ['s']  # for l=0
 63    names2 = ['py', 'pz', 'px']  # for l=1, m=-1, 0, 1
 64    names3 = ['dxy', 'dyz', 'd3z2-r2', 'dzx', 'dx2-y2']  # for l=2, m=-2,-1,0,1,2
 65    names4 = ['fy(3x2-y2)', 'fxyz', 'fy(5z2-r2)', 'fz(5z2-3r2)',
 66              'fx(5z2-r2)', 'fz(x2-y2)', 'fx(x2-3y2)']  # for l=3, m=-3,-2,-1,0,1,2,3
 67    names = [names1, names2, names3, names4]
 68
 69    if type(l) is str:
 70        pNames = l
 71    else:
 72        pNames = names[l]
 73
 74    if type(m) == str:
 75        name = l + m
 76    else:
 77        name = pNames[m + l]
 78    
 79    return f"{n}{name}"
 80
 81def get_qnumbers(n, l, m):
 82    """
 83    概要:
 84        軌道を表す文字列または数値から量子数の組を取得します。
 85    引数:
 86        :param n: 主量子数
 87        :type n: int
 88        :param l: 方位量子数
 89        :type l: int または str
 90        :param m: 磁気量子数
 91        :type m: int または str
 92    戻り値:
 93        :returns: n, l, m の量子数の組
 94        :rtype: tuple
 95    """
 96    qnumber_l = {"s": 0, "p": 1, "d": 2, "f": 3, "g": 4}
 97    qnumber_m = {"": 0, 
 98                 "x": 1, "y": -1, "z": 0, 
 99                 "xy+": 1, "xy-": -1,
100                 "xy": -2, "yz": -1, "z2": 0, "zx": 1, "x2-y2": 2,
101                 "y(3x2-y2)": -3, "xyz": -2, "y(5z2-r2)": -1, 
102                 "z(5z2-3r2)": 0, "x(5z2-r2)": 1, "z(x2-y2)": 2, "x(x2-3y2)": 3}
103    
104    if type(l) is str:
105        l = qnumber_l.get(l, None)
106    if type(m) is str:
107        m = qnumber_m.get(m, None)
108    return n, l, m
109
110def analyze_function(s):
111    """
112    概要:
113        文字列表現を解析し、波動関数のタイプとパラメータを取得します。
114    詳細説明:
115        例として 3dxy や 210r のような文字列を解析します。
116    引数:
117        :param s: 解析対象の文字列
118        :type s: str
119    戻り値:
120        :returns: type_str, list_of_params の形式で返すタプル
121        :rtype: tuple
122    """
123#数字だけ
124    match = re.match(r"^([+-]?\d)([+-]?\d)([+-]?\d)([cria2]+)?$", s)
125    if match:
126        n = int(match.group(1))
127        l = int(match.group(2))
128        m = int(match.group(3))
129        t = match.group(4)
130        if t is None: t = 'r'
131        return 'c', [n, l, m, t]
132    
133# 3dxyのような文字列形式
134    match = re.match(r"^(\d)([a-z])([a-z]+[\-\+]?)([cria2]+)?$", s)
135    if match:
136        n = int(match.group(1))
137        l = match.group(2)
138        m = match.group(3)
139        t = match.group(4)
140        if t is None: t = 'r'
141        return 'r', [n, l, m, t]
142
143#その他 
144    return 'f', [s]
145
146def get_by_type(f, rettype = 'c'):
147    """
148    概要:
149        指定された戻り値の型に応じて複素数の成分を返します。
150    引数:
151        :param f: 評価する複素数
152        :type f: complex
153        :param rettype: 戻り値のタイプ (rは実部、iは虚部、aは絶対値、a2は絶対値の2乗、cは実部と虚部)
154        :type rettype: str
155    戻り値:
156        :returns: 要求された成分と位相、または実部と虚部のタプル
157        :rtype: tuple
158    """
159    if rettype == 'r':
160        return f.real, angle(f)
161    elif rettype == 'i':
162        return f.imag, angle(f)
163    elif rettype == 'a':
164        return abs(f), angle(f)
165    elif rettype == 'a2':
166        fnorm = abs(f)
167        return fnorm**2, angle(f)
168    else:
169        return f.real, f.imag
170
171#動径波動関数:
172#kRnl = 1.0
173kRnl = 1.0 / sqrt(4.0 * pi) # integ(4 * pi * r**2 * Rnl(r)**2)で規格化
174def Rnl_if(r, n, l, Z = 1.0):
175    """
176    概要:
177        条件分岐による解析的な動径波動関数を計算します。
178    引数:
179        :param r: 距離
180        :type r: float または ndarray
181        :param n: 主量子数
182        :type n: int
183        :param l: 方位量子数
184        :type l: int
185        :param Z: 原子番号 (デフォルトは1.0)
186        :type Z: float
187    戻り値:
188        :returns: 動径波動関数の値 (サポート外の場合はNone)
189        :rtype: float または ndarray
190    """
191    rho = 2 * Z * r / n / a0
192    if n == 1 and l == 0:  # 1s
193        Rr = 2 * (Z / a0)**(3/2) * np.exp(-rho / 2)
194    elif n == 2 and l == 0:  # 2s
195        Rr = (1 / (2 * np.sqrt(2))) * (Z / a0) ** (3/2) * (2 - rho) * np.exp(-rho / 2)
196    elif n == 2 and l == 1:  # 2p
197        Rr = (1 / (2 * np.sqrt(6))) * (Z / a0) ** (3/2) * rho * np.exp(-rho / 2)
198    elif n == 3 and l == 0:  # 3s
199        Rr = (1 / (9 * np.sqrt(3))) * (Z / a0) ** (3/2) * (6 - 6 * rho + rho ** 2) * np.exp(-rho / 2)
200    elif n == 3 and l == 1:  # 3p
201        Rr = (1 / (9 * np.sqrt(6))) * (Z / a0) ** (3/2) * (4 - rho) * rho * np.exp(-rho / 2)
202    elif n == 3 and l == 2:  # 3d
203        Rr = (1 / (9 * np.sqrt(30))) * (Z / a0) ** (3/2) * rho ** 2 * np.exp(-rho / 2)
204    elif n == 4 and l == 0:  # 4s
205        Rr = 1/768 * (1/a0)**(3/2) * (192 - 144*r/a0 + 24*r**2/a0**2 - r**3/a0**3)*np.exp(-r/4/a0)
206    else:
207        Rr = None
208#        print(f"\nError in tkWavefunctin_H.Rnl_if(): Unsuport (n,l)=({n}, {l})\n")
209#        exit()
210
211    if Rr is None: return None
212    return kRnl * Rr
213
214def Rnl(r, n, l):
215    """
216    概要:
217        ラゲールの陪多項式を用いて動径波動関数を計算します。
218    引数:
219        :param r: 距離
220        :type r: float または ndarray
221        :param n: 主量子数
222        :type n: int
223        :param l: 方位量子数
224        :type l: int
225    戻り値:
226        :returns: 動径波動関数の値
227        :rtype: float または ndarray
228    """
229    zeta = 2.0 * r / n / a0
230    L_coff = (-1)**(2 * l + 1) * factorial(n + l)
231    f_coff = - ((2.0 / n / a0)**3 * factorial(n - l - 1) / 2.0 / n / factorial(n + l)**3)**(1.0 / 2.0)
232    K = f_coff * np.exp(-zeta / 2.0) * zeta**l * L_coff
233
234    return kRnl * K * assoc_laguerre(zeta, n - l - 1, 2 * l + 1)
235
236# 球面調和関数
237KPhi = 1.0 / sqrt(2.0 * pi)
238def Ylm_phi_r(phi, m):
239    """
240    概要:
241        球面調和関数の実数型の方位角成分を計算します。
242    引数:
243        :param phi: 方位角
244        :type phi: float または ndarray
245        :param m: 磁気量子数
246        :type m: int
247    戻り値:
248        :returns: 方位角成分の値
249        :rtype: float または ndarray
250    """
251    if m >= 0:
252        return KPhi * exp(1j * m * phi).real
253    else:
254        return KPhi * exp(-1j * m * phi).imag
255
256def Ylm_phi(phi, m):
257    """
258    概要:
259        球面調和関数の複素数型の方位角成分を計算します。
260    引数:
261        :param phi: 方位角
262        :type phi: float または ndarray
263        :param m: 磁気量子数
264        :type m: int
265    戻り値:
266        :returns: 方位角成分の値
267        :rtype: complex または ndarray
268    """
269    return KPhi * exp(1j * m * phi)
270
271KYlm = sqrt(4.0 * pi)
272def Ylm_theta(theta, l, m):
273    """
274    概要:
275        ルジャンドルの陪関数を用いて球面調和関数の極角成分を計算します。
276    引数:
277        :param theta: 極角
278        :type theta: float または ndarray
279        :param l: 方位量子数
280        :type l: int
281        :param m: 磁気量子数
282        :type m: int
283    戻り値:
284        :returns: 極角成分の値
285        :rtype: float または ndarray
286    """
287    ma = m if m >= 0 else -m
288    KTheta = sqrt((2 * l + 1) / 2 * factorial(l - ma) / factorial(l + ma))
289#    KTheta = sqrt((2 * l + 1) / (4 * pi) * factorial(l - m) / factorial(l + m))
290#    KTheta /= KPhi
291    if m >= 1 and m % 2 == 1:
292        KTheta *= -1.0
293
294    return KYlm * KTheta * lpmv(m, l, cos(theta))
295
296def Ylm(theta, phi, l, m, phase_m = 0.0):
297    """
298    概要:
299        複素数型の球面調和関数を計算します。
300    引数:
301        :param theta: 極角
302        :type theta: float または ndarray
303        :param phi: 方位角
304        :type phi: float または ndarray
305        :param l: 方位量子数
306        :type l: int
307        :param m: 磁気量子数
308        :type m: int
309        :param phase_m: 位相シフト (デフォルトは0.0)
310        :type phase_m: float
311    戻り値:
312        :returns: 球面調和関数の値
313        :rtype: complex または ndarray
314    """
315#    return exp(-1.0j * phase_m) * sph_harm(m, l, phi, theta)
316    return exp(-1.0j * phase_m) * Ylm_phi(phi, m) * Ylm_theta(theta, l, m)
317
318def Ylm_r(theta, phi, l, m, phase_m = 0.0):
319    """
320    概要:
321        実数型の球面調和関数を計算します。
322    引数:
323        :param theta: 極角
324        :type theta: float または ndarray
325        :param phi: 方位角
326        :type phi: float または ndarray
327        :param l: 方位量子数
328        :type l: int
329        :param m: 磁気量子数
330        :type m: int
331        :param phase_m: 位相シフト (デフォルトは0.0)
332        :type phase_m: float
333    戻り値:
334        :returns: 実数型の球面調和関数の値
335        :rtype: float または ndarray
336    """
337#    return exp(-1.0j * phase_m) * sph_harm(m, l, phi, theta)
338    return exp(-1.0j * phase_m) * Ylm_phi_r(phi, m) * Ylm_theta(theta, l, m)
339
340def Ylm_xyz(x, y, z, l, m, phase_m = 0.0):
341    """
342    概要:
343        直交座標系から実数型の球面調和関数を計算します。
344    引数:
345        :param x: x座標
346        :type x: float または ndarray
347        :param y: y座標
348        :type y: float または ndarray
349        :param z: z座標
350        :type z: float または ndarray
351        :param l: 方位量子数
352        :type l: int
353        :param m: 磁気量子数
354        :type m: int
355        :param phase_m: 位相シフト (デフォルトは0.0)
356        :type phase_m: float
357    戻り値:
358        :returns: 球面調和関数の値
359        :rtype: float または ndarray
360    """
361    r2 = x**2 + y**2 + z**2
362    r = sqrt(r2)
363    theta = arccos(z / r)
364    phi = arctan2(y, x)
365
366    return Ylm_r(theta, phi, l, m, phase_m)
367
368def Ylm_real(theta, phi, l, m, phase_m = 0.0):
369    """
370    概要:
371        複素数型の球面調和関数から実関数表現を計算します。
372    引数:
373        :param theta: 極角
374        :type theta: float または ndarray
375        :param phi: 方位角
376        :type phi: float または ndarray
377        :param l: 方位量子数
378        :type l: int
379        :param m: 磁気量子数
380        :type m: int
381        :param phase_m: 位相シフト (デフォルトは0.0)
382        :type phase_m: float
383    戻り値:
384        :returns: 実関数表現の球面調和関数の値
385        :rtype: float または ndarray
386    """
387    if m >= 0:
388        return Ylm(theta, phi, l, m, phase_m).real
389    elif m < 0:
390        return Ylm(theta, phi, l, -m, phase_m).imag
391
392def Ylm_xyz_real(x, y, z, l, m, phase_m = 0.0):
393    """
394    概要:
395        直交座標系から実関数表現の球面調和関数を計算します。
396    引数:
397        :param x: x座標
398        :type x: float または ndarray
399        :param y: y座標
400        :type y: float または ndarray
401        :param z: z座標
402        :type z: float または ndarray
403        :param l: 方位量子数
404        :type l: int
405        :param m: 磁気量子数
406        :type m: int
407        :param phase_m: 位相シフト (デフォルトは0.0)
408        :type phase_m: float
409    戻り値:
410        :returns: 実関数表現の球面調和関数の値
411        :rtype: float または ndarray
412    """
413    r2 = x**2 + y**2 + z**2
414    r = sqrt(r2)
415    theta = arccos(z / r)
416    phi = arctan2(y, x)
417
418    return Ylm_real(theta, phi, l, m, phase_m)
419
420def psi_r(r, theta, phi, n, l, m, phase = 0.0):
421    """
422    概要:
423        球座標系での水素原子の複素波動関数を計算します。
424    引数:
425        :param r: 距離
426        :type r: float または ndarray
427        :param theta: 極角
428        :type theta: float または ndarray
429        :param phi: 方位角
430        :type phi: float または ndarray
431        :param n: 主量子数
432        :type n: int
433        :param l: 方位量子数
434        :type l: int
435        :param m: 磁気量子数
436        :type m: int
437        :param phase: 位相シフト (デフォルトは0.0)
438        :type phase: float
439    戻り値:
440        :returns: 波動関数の値
441        :rtype: complex または ndarray
442    """
443    return exp(-1.0j * phase) * Rnl(r, n, l) * Ylm(theta, phi, l, m)
444
445def psi_xyz(x, y, z, n, l, m, phase = 0.0):
446    """
447    概要:
448        直交座標系での水素原子の複素波動関数を計算します。
449    引数:
450        :param x: x座標
451        :type x: float または ndarray
452        :param y: y座標
453        :type y: float または ndarray
454        :param z: z座標
455        :type z: float または ndarray
456        :param n: 主量子数
457        :type n: int
458        :param l: 方位量子数
459        :type l: int
460        :param m: 磁気量子数
461        :type m: int
462        :param phase: 位相シフト (デフォルトは0.0)
463        :type phase: float
464    戻り値:
465        :returns: 波動関数の値
466        :rtype: complex または ndarray
467    """
468    r2 = x**2 + y**2 + z**2
469    r = sqrt(r2)
470    theta = arccos(z / r)
471    phi = arctan2(y, x)
472    return psi_r(r, theta, phi, n, l, m, phase)
473
474def psi_r_real(r, theta, phi, n, l, m, phase = 0.0):
475    """
476    概要:
477        球座標系での水素原子の実関数表現の波動関数を計算します。
478    引数:
479        :param r: 距離
480        :type r: float または ndarray
481        :param theta: 極角
482        :type theta: float または ndarray
483        :param phi: 方位角
484        :type phi: float または ndarray
485        :param n: 主量子数
486        :type n: int
487        :param l: 方位量子数
488        :type l: int
489        :param m: 磁気量子数
490        :type m: int
491        :param phase: 位相シフト (デフォルトは0.0)
492        :type phase: float
493    戻り値:
494        :returns: 実関数表現の波動関数の値
495        :rtype: float または ndarray
496    """
497    if m >= 0:
498        f = psi_r(r, theta, phi, n, l, m)
499        return f.real
500    else:
501        f = psi_r(r, theta, phi, n, l, -m)
502        return f.imag
503
504def psi_xyz_real(x, y, z, n, l, m, phase = 0.0):
505    """
506    概要:
507        直交座標系での水素原子の実関数表現の波動関数を計算します。
508    引数:
509        :param x: x座標
510        :type x: float または ndarray
511        :param y: y座標
512        :type y: float または ndarray
513        :param z: z座標
514        :type z: float または ndarray
515        :param n: 主量子数
516        :type n: int
517        :param l: 方位量子数
518        :type l: int
519        :param m: 磁気量子数
520        :type m: int
521        :param phase: 位相シフト (デフォルトは0.0)
522        :type phase: float
523    戻り値:
524        :returns: 実関数表現の波動関数の値
525        :rtype: float または ndarray
526    """
527    r2 = x**2 + y**2 + z**2
528    r = sqrt(r2)
529    theta = arccos(z / r)
530    phi = arctan2(y, x)
531    if m >= 0:
532        f = psi_r(r, theta, phi, l, m, phase_m)
533        return f.real
534    else:
535        f = psi_r(r, theta, phi, l, -m, phase_m)
536        return f.imag